Straż Graniczna Karpacki Oddział Straży Granicznej
Izba Tradycji -

Nawigacja

Izba Tradycji

Izba Tradycji

Autor: Referat Łączności i Informatyki
Łukasz Mazek

Zwracamy się z uprzejmą prośbą do osób posiadających materiały, dokumenty, pamiątki z tamtych czasów o przekazanie ich do Karpackiego Ośrodka Wsparcia SG celem umieszczenia w Sali Tradycji.

Pozwoli to uzupełniać i wzbogacać naszą historię powstania i działalności.
 

Historia

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w latach 1918 - 1922 tworzone były różne formacje, których zadaniem była ochrona granic państwa. Były to m.in.: Straż Skarbowa, Straż Gospodarczo-Wojskowa, Baony Etapowe, Kordony Graniczne, Baony Wartownicze, Strzelcy Graniczni, Wojskowa Straż Graniczna, Baony Celne, Korpus Straży Granicznej oraz Policja Państwowa.

Historia Karpackiego Oddziału Straży Granicznej ma swoje korzenie w 1 Pułku Strzelców Podhalańskich, który powstał 1 grudnia 1918 roku, na wniosek dowódcy Okręgu Podhalańskiego, płk Andrzeja Galicy. Rozkazem nr 12 Dowódcy Okręgu Generalnego w Krakowie otrzymał nazwę: 1 Pułk Strzelców Podhalańskich i wszedł w skład Brygady Strzelców Podhalańskich.

Tradycje 1 P.S.P. sięgają 1818 roku, wówczas w Nowym Sączu zaczął stacjonować batalion 20 galicyjskiego pułku piechoty cesarsko-królewskiej armii, którego rejony werbunkowe znajdowały się na Sądecczyźnie i Podhalu. W czasie I wojny światowej Pułk ten należał do najdzielniejszych oddziałów austro-węgierskich, walcząc na froncie serbskim, rosyjskim i włoskim.

W ramach Pułku powstała organizacja niepodległościowa "Wolność", złożona z polskich oficerów, stawiająca sobie za cel dokonanie przewrotu wojskowego w dogodnym czasie. Stało się to w Tarnowie i w Nowym Sączu 31 października 1918 roku. Batalion zapasowy z Tarnowa, 20 pułk z frontu włoskiego, rekonwalescenci przebywający w Nowym Sączu oraz oficerowie i żołnierze z 32 pułku piechoty Obrony Krajowej "Neu Sandez", to oddziały, z których. 1 grudnia 1918 roku powstał w sądeckim garnizonie 1 Pułk Strzelców Podhalańskich. Jego pierwszym dowódcą był kpt. Juliusz Siwak. W latach 1918-1920 Pułk zapisał piękną kartę bojową w walkach na Spiszu, Orawie i Śląsku Cieszyńskim (przeciwko Czechom), w Małopolsce Wschodniej (przeciwko Ukraińcom) i w wojnie z bolszewikami. Dowodził nim wówczas płk Kazimierz Horoszkiewicz. Na pamiątkę tych wydarzeń na sztandarze pułku widniały nazwy miast: Kijów, Brześć, Grodno, Białystok. W 20-leciu międzywojennym Pułk był bardzo zżyty z mieszkańcami Nowego Sącza. Uroczystości pułkowe były świętem całego miasta. W sierpniu 1939 roku Pułk wszedł w skład odcinka "Nowy Sącz" Armii "Karpaty", z którego utworzono 2 Brygadę Górską. Początkowo osłaniał nadgraniczne rejony w dolinach Popradu, Białej i Ropy. 5 września 2. Batalion walczył w obronie Nowego Sącza, a następnego dnia w rejonie Bobowej. Tam został odcięty od reszty Brygady i stoczył bitwę pod Szymbarkiem, po czym schronił się w górskich lasach, gdzie przetrwał do końca września. Pozostałe bataliony 8 września skoncentrowały się w rejonie Jedlicza, skąd rozpoczęły odwrót w kierunku Lwowa. 10 września broniły linii Sanu w rejonie Ulicza, 12 września pododdziały Pułku walczyły w rejonie Birczy, ponosząc duże straty. 18 września resztki Pułku stoczyły ostatni bój pod Rzęsną Ruską, jako straż tylna 24 Dywizji Piechoty.

Po zakończeniu II wojny światowej ochrona granic wymagała powołania specjalistycznych wojsk. Formacją tą miały być Wojska Ochrony Pogranicza, które naczelny dowódca Wojska Polskiego powołał rozkazem organizacyjnym z dnia 13.09.1945 roku. Formacja ta istniała do 15.05.1991 roku.

Straż Graniczną utworzono 16 maja 1991 roku. Powołano ją do ochrony granicy państwowej, jako nowoczesną i profesjonalną służbę mundurową. SG przejęła zadania rozformowanych Wojsk Ochrony Pogranicza. Utworzenie Straży Granicznej było odpowiedzią na nowe wyzwania w zakresie ochrony granicy państwowej, w obliczu których stanęło Państwo Polskie w zmienionych warunkach geopolitycznych. Nową służbę zorganizowano w oparciu o sprawdzone wzorce polskich formacji granicznych.


W Oddziale znajduje się Sala Tradycji obrazująca działalność WOP, SG oraz historię powstania i działalność bojową 1 PSP gdzie, Karpacki Oddział SG ma swoje korzenie.

do góry